Giao thức Farcaster, từng là hiện thân của những lý tưởng cao nhất về mạng xã hội phi tập trung và được định giá 1 tỷ đô la, nay đã chính thức chào đón một nhà lãnh đạo mới - Neymar, nhà cung cấp cơ sở hạ tầng hệ sinh thái cốt lõi của nó.

Thông tin này đã được Neynar và DWR (Dan Romero), đồng sáng lập Farcaster, đồng thời xác nhận trên cả X và Farcaster. Đây không chỉ là một thương vụ mua lại, mà còn là một cú sốc đối với khái niệm "các công cụ mua lại các nền tảng ứng dụng".

Trong lịch sử kinh doanh công nghệ, kịch bản các nền tảng thâu tóm các công cụ đã lặp đi lặp lại nhiều lần: một khi nền tảng cốt lõi đã tích lũy được lượng người dùng và động lực hệ sinh thái đủ lớn, để cải thiện hệ sinh thái nhà phát triển, giảm ngưỡng tiếp cận cho bên thứ ba và củng cố vị thế độc quyền của mình, nó thường sẽ thâu tóm các công cụ bên thứ ba nổi bật trong hệ sinh thái.

Nhưng trong câu chuyện của Farcaster và Neynar, kịch bản đã được viết lại hoàn toàn. Và nguồn gốc của tất cả điều này nằm ở sự phân chia vai trò sinh thái và con đường tạo ra giá trị của hai người trong suốt nhiều năm.

Sai vai trò: Tại sao lại là Neynar?

Sự kiểm soát vô hình của Neynar

Trong lịch sử của Farcaster, Neynar đã đóng một vai trò thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng. Đồng sáng lập Neynar, Rishav Mukherji, từng ví nó trên tạp chí Fortune: nếu blockchain là internet thời kỳ đầu, thì Neynar là "nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây" giúp mọi thứ trở nên dễ sử dụng. Nó che chắn các phức tạp tiềm ẩn ở mức tối đa, cho phép nhiều ứng dụng tập trung vào trải nghiệm sản phẩm mà không cần lo lắng về việc thanh toán và phối hợp khóa mã nguồn.

Trong khi nhóm Farcaster vẫn đang vật lộn với việc phân quyền và tính thuần khiết của lớp giao thức so với kiến ​​trúc phức tạp bên dưới, Neynar đã xây dựng một cách thực tế phần mềm trung gian mà các nhà phát triển cần nhất: các trung tâm được quản lý, API hiệu suất cao và các dịch vụ ghi dữ liệu tiện lợi.

Dữ liệu nền tảng của Farcaster được lưu trữ trong mạng lưới Hubs phi tập trung; dữ liệu này thô và chưa được xử lý. Đối với các nhà phát triển, việc tương tác trực tiếp với Hubs vô cùng phức tạp. Giá trị cốt lõi của Neynar nằm ở việc gói gọn hoàn toàn "sự phức tạp về kỹ thuật" này thông qua một loạt các dịch vụ cốt lõi, cung cấp cho các nhà phát triển các công cụ tiện lợi, "sẵn sàng sử dụng". Chúng có thể được chia thành các mô-đun cốt lõi chính sau:

Tóm lại, dịch vụ của Neynar bao trùm toàn bộ quy trình từ xây dựng đồ thị xã hội và tương tác nội dung đến quản lý người dùng, cung cấp hỗ trợ toàn diện cho các nhà phát triển để xây dựng các ứng dụng xã hội, ứng dụng mini, công cụ trợ lý AI và các ứng dụng khách đầy đủ trong hệ sinh thái Farcaster.

Như DWR đã thừa nhận trong tuyên bố chia tay của mình, hầu hết các nhà phát triển trong hệ sinh thái Farcaster hiện nay đều dựa vào cơ sở hạ tầng của Neynar để thực hiện công việc của họ — Neynar không còn chỉ là một "nhà cung cấp dịch vụ công cụ" mà đã trở thành "hệ thống tuần hoàn" của hệ sinh thái Farcaster.

Một trò chơi trong trò chơi của tư bản: Một cuộc "tái cấu trúc tài sản" đầy trang trọng

Như DWR đã thừa nhận trong tuyên bố chia tay của mình, hầu hết các nhà phát triển trong hệ sinh thái Farcaster hiện nay đều dựa vào cơ sở hạ tầng của Neynar để thực hiện công việc của họ — Neynar không còn chỉ là một "nhà cung cấp dịch vụ công cụ" mà đã trở thành "hệ thống tuần hoàn" của hệ sinh thái Farcaster.

Một trò chơi trong trò chơi của tư bản: Một cuộc "tái cấu trúc tài sản" đầy trang trọng

Chỉ nhìn vào các con số tài chính của cả hai bên, thương vụ này giống như "con kiến ​​nuốt chửng con voi". Hơn nữa, một thông tin quan trọng đã bị ngầm bỏ qua trong các thông báo chính thức và bài đăng trên Twitter của cả hai phía: số tiền mua lại cụ thể và cấu trúc giao dịch. Trong các thương vụ sáp nhập và mua lại, sự im lặng thường chứa đựng nhiều thông tin hơn là sự phô trương. Đây rất có thể là một "thương vụ bán giảm giá" hoặc "tái cấu trúc tài sản".

Trước tiên, chúng ta hãy so sánh nguồn tài chính và tình hình kinh doanh hiện tại của họ:

Kể từ khi thành lập, Farcaster đã được các nhà đầu tư săn đón nồng nhiệt, huy động được tổng cộng 180 triệu đô la. Vào tháng 7 năm 2022, Farcaster đã hoàn thành vòng gọi vốn 30 triệu đô la, dẫn đầu bởi a16z, với sự tham gia của Standard Crypto, 1confirmation, Coinbase Ventures, Ribbit Capital, Chapter One, Multicoin Capital, Offline Ventures, Balaji Srinivsasan và nhiều nhà đầu tư khác. Vào tháng 5 năm 2024, Farcaster đã hoàn thành vòng gọi vốn 150 triệu đô la với mức định giá 1 tỷ đô la, dẫn đầu bởi Paradigm, với sự tham gia của a16z crypto, Haun Ventures, USV, Variant, Standard Crypto và nhiều nhà đầu tư khác.

Ngược lại hoàn toàn, Neynar đã huy động được 11 triệu đô la trong vòng gọi vốn Series A vào tháng 5 năm 2024, dẫn đầu bởi Haun Ventures, với sự tham gia của a16, Coinbase Ventures và Union Square Ventures.

Làm thế nào một công ty khởi nghiệp chỉ mới huy động được vốn vòng Series A và có một cổng thông tin dành cho nhà phát triển trong hệ sinh thái Facaster lại có thể mua lại Facaster, một giao thức xã hội phi tập trung được định giá 1 tỷ đô la?

Bên cạnh vai trò quan trọng của Neynar trong hệ sinh thái Farcaster, câu trả lời cũng có thể nằm ở danh sách các nhà đầu tư chung của họ (Coinbase Ventures, a16z, USV, v.v.).

Đối với các nhà đầu tư, mặc dù Farcaster có tầm nhìn lớn, nhưng chi phí hoạt động của nó lại cực kỳ cao và sự tăng trưởng gần đây đã bị chững lại. Ngược lại, Neynar đã thiết lập một lộ trình kinh doanh rõ ràng ngay từ đầu. Chỉ cần xem qua trang giá cả và tài liệu dành cho nhà phát triển, ta có thể thấy rằng nó đã đạt được dòng tiền lành mạnh bằng cách tính phí các nhà phát triển cho các cuộc gọi API và phí hàng năm cho các dịch vụ giá trị gia tăng, biến nó trở thành một trong số ít các thực thể trong hệ sinh thái có khả năng tự tạo ra doanh thu.

Thay vì để nhóm Farcaster tiếp tục đốt tiền trong tình trạng hỗn loạn, tốt hơn hết là "giao phó" họ cho Neynar, người hiểu cả công nghệ và kinh doanh. Điều này giúp duy trì sự tồn tại của giao thức, kéo dài sức sống của hệ sinh thái và kết thúc một cách êm đẹp những khó khăn của nhóm phát triển Farcaster ban đầu.

Vụ chuyển giao nội bộ "Mafia" của Coinbase

Nếu ta bỏ qua yếu tố vốn và chỉ xét đến con người, thì đây giống với kiểu chuyển giao quyền lực trong phim "Friends" hơn.

Những người sáng lập Farcaster, Dan Romero và Varun Srinivasan, đều là cựu giám đốc điều hành của Coinbase; tương tự, những người sáng lập Neynar, Rish và Manan, cũng đến từ Coinbase. Điều này có thể giải thích một phần lý do tại sao thương vụ mua lại diễn ra suôn sẻ như vậy.

Từ dòng tweet chia tay của DWR, chúng ta có thể cảm nhận rõ sự mệt mỏi và nhẹ nhõm của ông: "Năm năm đã trôi qua, và Farcaster rõ ràng cần một hướng đi và sự lãnh đạo mới để phát huy hết tiềm năng của mình."

Nửa sau của Farcaster: Sự chuyển giao quyền lực và sự tái sinh của một thế hệ mới

Liên quan đến những thay đổi sau thương vụ mua lại, vốn đang gây lo ngại cho cộng đồng, Neynar và Farcaster đã công khai rõ ràng những thông tin quan trọng, xoa dịu những lo ngại của một số người dùng và nhà phát triển. Thông tin này có thể được chia thành ba phần chính:

Tầm nhìn của Neynar: Tập trung vào nhà phát triển

Trong thông báo của mình, Neynar nhấn mạnh tầm nhìn "ưu tiên nhà phát triển", nhằm mục đích trao quyền cho các nhà phát triển và giúp họ chuyển từ "sáng tạo" sang "tạo ra doanh thu định kỳ".

Cụ thể, tầm nhìn của Neynar bao gồm hai khía cạnh cốt lõi: Thứ nhất, các sản phẩm được xây dựng trên giao thức Farcaster sẽ phá vỡ các rào cản nền tảng và đạt được "khả năng sử dụng đa kịch bản", giải phóng các nhà phát triển khỏi việc bị giới hạn trong một hệ sinh thái duy nhất và cho phép các ứng dụng của họ được triển khai trong nhiều kịch bản hơn. Thứ hai, tận dụng những lợi thế vốn có của cơ sở hạ tầng mật mã, các ứng dụng được xây dựng trên Farcaster sẽ có thể tích hợp liền mạch các chức năng cốt lõi như giao dịch, phát hành tài sản và hệ sinh thái trên chuỗi ngay từ khi bắt đầu, đạt được các giới hạn chức năng và giá trị thương mại mà các ứng dụng xã hội Web2 khó có thể đạt được.

Với việc hoàn tất thương vụ mua lại này, vai trò của Neynar đã trải qua một sự thay đổi về chất lượng: trước đây, nó chỉ đơn thuần là một "nhà cung cấp dịch vụ" trong hệ sinh thái Farcaster, với trách nhiệm cốt lõi là hỗ trợ công cụ; giờ đây, nó đã tiếp quản quyền bảo trì cốt lõi của giao thức, không chỉ tiếp tục cung cấp dịch vụ tốt cho các nhà phát triển mà còn chịu trách nhiệm về định hướng kỹ thuật trong tương lai, cập nhật phiên bản và sự phát triển hệ sinh thái toàn cầu của giao thức Farcaster — điều này có nghĩa là Neynar sẽ chuyển từ "người xây dựng cơ sở hạ tầng hậu trường" thành "người dẫn đầu hệ sinh thái", và các quyết định của nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hướng phát triển của Farcaster và thậm chí cả toàn bộ lĩnh vực truyền thông xã hội Web3.

Suy đoán về kết cục xã hội Web3

Lý thuyết "giao thức béo" từng rất phổ biến trong lĩnh vực tiền điện tử. Lý thuyết này cho rằng trong hệ sinh thái blockchain, giá trị chủ yếu nằm ở lớp giao thức cơ bản, trong khi giá trị của lớp ứng dụng sẽ tương đối hạn chế.

Tuy nhiên, việc Neynar mua lại Farcaster đã làm đảo lộn tính ứng dụng của lý thuyết này trong lĩnh vực mạng xã hội.

Về bản chất, điều người dùng thực sự quan tâm không phải là liệu giao thức có đủ phi tập trung hay không, mà là liệu trải nghiệm người dùng có đủ mượt mà hay không; điều các nhà phát triển thực sự quan tâm không phải là liệu kiến ​​trúc giao thức có hoàn hảo hay không, mà là liệu ngưỡng phát triển có đủ thấp và lộ trình kiếm tiền có đủ rõ ràng hay không.

Sự thành công của Neynar trong việc thâu tóm các công ty khác nằm ở việc nắm bắt chính xác hai nhu cầu cốt lõi: giảm rào cản gia nhập cho các nhà phát triển và trao quyền cho họ kiếm tiền thông qua các dịch vụ, từ đó gián tiếp cải thiện trải nghiệm người dùng và cuối cùng nắm bắt được giá trị cốt lõi của hệ sinh thái. Ngược lại, Farcaster, mặc dù sở hữu tầm nhìn phi tập trung hoàn hảo và nguồn vốn khổng lồ, cuối cùng lại rơi vào tình trạng trì trệ do bỏ bê việc phát triển lớp dịch vụ của mình.

Quan trọng hơn, việc Neynar mua lại Farcaster có thể báo hiệu rằng lĩnh vực truyền thông xã hội Web3 đã vượt qua kỷ nguyên tăng trưởng không kiểm soát được nhờ "những câu chuyện đầy tầm nhìn" và "đốt tiền thông qua huy động vốn", và bước vào giai đoạn trưởng thành tập trung vào "các nhà phát triển và tính bền vững, với trải nghiệm dịch vụ là lợi thế cạnh tranh". Điều này cho tất cả các bên tham gia trong ngành biết rằng, mặc dù lý tưởng về phi tập trung hóa rất có giá trị, nhưng nếu không có mô hình kinh doanh bền vững để hỗ trợ nó, ngay cả giao thức hoàn hảo nhất cũng chỉ là lâu đài trên không, không thể thực sự thâm nhập vào các thị trường mới và đạt được sự chấp nhận rộng rãi.

Dĩ nhiên, thương vụ thâu tóm này đã làm thất vọng một số người theo chủ nghĩa phi tập trung thuần túy trong lĩnh vực tiền điện tử, nhưng đây có thể là dấu hiệu cho thấy ngành SocialFi đang trưởng thành – ngành này không còn mù quáng theo đuổi khái niệm "phi tập trung" mà bắt đầu tập trung vào việc tạo ra giá trị thực tế, triển khai mô hình kinh doanh và tối ưu hóa trải nghiệm người dùng.

Giai đoạn thứ hai của Farcaster đã bắt đầu. Dưới sự lãnh đạo của Neynar, liệu nó có thể rũ bỏ được cái mác "nhóm người ưu tú", thực sự hạ thấp rào cản gia nhập cho người dùng và giải phóng một hệ sinh thái ứng dụng đa dạng hơn vào tay các nhà phát triển? Liệu nó có thể đạt được sự cân bằng giữa lý tưởng phi tập trung và tính bền vững thương mại? Chỉ thời gian mới trả lời được.