Uniswap, sàn giao dịch phi tập trung lớn nhất của Ethereum, đang có kế hoạch bổ sung sự bảo vệ pháp lý cho tổ chức quản trị của mình. Vào ngày 11 tháng 8, Quỹ Uniswap (UF) đã đệ trình một đề xuất lên cộng đồng, đề xuất rằng Uniswap DAO nên được đăng ký là một DUNA (Hiệp hội phi lợi nhuận phi tập trung chưa hợp nhất) của Wyoming và thành lập một tổ chức mới, được gọi là DUNI.

Nếu đề xuất được chấp thuận, Uniswap DAO sẽ trở thành tổ chức phi tập trung lớn nhất áp dụng khuôn khổ này cho đến nay. Đây không chỉ là một bước tiến quan trọng hướng tới việc tuân thủ DAO mà còn có thể cung cấp cơ sở pháp lý cho vấn đề "chuyển đổi tỷ giá" đã tồn tại trong nhiều năm.

DUNA: “Bản sắc pháp lý” và lá chắn của DAO

1. Bối cảnh toàn cầu của hợp pháp hóa

Nguyên tắc quản trị của các tổ chức tự trị phi tập trung nhấn mạnh tính tự chủ trên chuỗi và sự tham gia không cần cấp phép, nhưng mô hình này thường thiếu bản sắc pháp lý trong khuôn khổ pháp lý thực tế. Không có bản sắc pháp lý, các DAO không thể ký hợp đồng, thuê luật sư hoặc kế toán, mở tài khoản ngân hàng hoặc hoạt động như các thực thể độc lập trong các tranh chấp pháp lý.

Năm 2021, Wyoming tiên phong ban hành Đạo luật DAO LLC, cung cấp các hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn cho các tổ chức trên chuỗi. Tháng 3 năm 2024, tiểu bang tiếp tục ban hành Đạo luật DUNA, cho phép các DAO phi lợi nhuận được công nhận hợp pháp với cấu trúc gọn nhẹ hơn. Đạo luật này được coi là một cột mốc quan trọng trong việc tuân thủ DAO toàn cầu.

Đối với nhà đầu tư thông thường, DUNA có thể được hiểu là chứng minh thư hợp pháp + lá chắn bảo vệ của DAO:

Chi tiết đề xuất: Cơ chế phân bổ và thực hiện tài trợ

Đề xuất kêu gọi thành lập DUNI để bao gồm một loạt các thỏa thuận tài trợ và cơ cấu quản trị:

Đáng chú ý, các tổ chức thuộc khuôn khổ DUNA bị cấm phân phối cổ tức cho các thành viên, ngoại trừ khoản bồi thường hợp lý cho các dịch vụ đã cung cấp hoặc hoàn trả chi phí. Điều này có nghĩa là ngay cả khi việc chuyển đổi phí được thực hiện trong tương lai, tiền chảy vào kho bạc DAO không thể được phân phối trực tiếp cho người nắm giữ token. Thay vào đó, chúng phải được sử dụng cho chi tiêu công, R&D hoặc các ưu đãi thông qua các quyết định quản trị.

Chuyển đổi tỷ giá: Một động cơ doanh thu tiềm năng

Chuyển đổi phí là một tính năng được bảo lưu trong giao thức Uniswap, cho phép chuyển một phần thu nhập phí từ nhà cung cấp thanh khoản (LP) sang quỹ của DAO. Ví dụ: trong mức phí giao dịch 0,3% hiện tại, 0,05% có thể được chuyển vào quỹ do DAO kiểm soát.

Theo dữ liệu của DefiLlama, người dùng Uniswap đã trả hơn 123 triệu đô la phí hoán đổi trong tháng qua. Ngay cả khi chỉ một phần sáu trong số này được chuyển hướng sang DAO, nó vẫn sẽ mang lại khoảng 20,5 triệu đô la doanh thu mới mỗi tháng, tương đương hơn 240 triệu đô la mỗi năm. Điều này sẽ cải thiện đáng kể năng lực quản trị và tài trợ của UNI.

Trong vài năm qua, nhiều đề xuất chuyển đổi tỷ giá đã bị gác lại do rủi ro tuân thủ. Sự bất ổn xung quanh luật chứng khoán Hoa Kỳ đã tạo ra những rủi ro pháp lý tiềm ẩn trong việc phân phối doanh thu giao thức trực tiếp cho người nắm giữ token. Khung DUNA được coi là một bước đi quan trọng để giải quyết rào cản pháp lý này.

Cơ cấu quản trị và quyền lực: Sự va chạm giữa lý tưởng và thực tế của DAO

Mặc dù về mặt khái niệm, DAO có tính phi tập trung, nhưng thực tế quản trị của Uniswap phức tạp hơn nhiều so với vẻ bề ngoài.

1. Tranh cãi về sự tập trung quyền lực

Dân biểu Hoa Kỳ Sean Casten đã chỉ ra tại Quốc hội rằng khả năng Quỹ Uniswap đơn phương tác động đến hoạt động quản trị có thể làm suy yếu bản chất phi tập trung của nó. Mặc dù Quỹ Uniswap phủ nhận việc nắm giữ quá nhiều quyền lực, nhưng trên thực tế, các đề xuất lớn thường do Quỹ khởi xướng và thúc đẩy, dẫn đến tỷ lệ phê duyệt các đề xuất của cộng đồng tương đối hạn chế.

2. Ảnh hưởng của vốn đầu tư mạo hiểm

Năm 2023, UF đã rút lại đề xuất chuyển đổi lãi suất do những lo ngại mới từ một bên liên quan. Đối tác của Paradigm, Dan Robinson, cáo buộc đây là một sự nhượng bộ cho một công ty đầu tư mạo hiểm lớn, được đồn đoán rộng rãi là a16z. Đáng chú ý, a16z đã công khai ca ngợi DUNA là một "ốc đảo DAO", khiến một số thành viên cộng đồng lo ngại rằng việc hợp pháp hóa có thể củng cố sức mạnh của vốn.

3. Cân bằng giữa phân cấp và hiệu quả

3. Cân bằng giữa phân cấp và hiệu quả

Trong quản trị trên chuỗi, tính phi tập trung và hiệu quả ra quyết định thường khó đạt được đồng thời. Một số dự án (như LayerZero Foundation và Yuga Labs) đã chọn tái tập trung một số quyền hạn để cải thiện hiệu quả thực thi. Đề xuất DUNA của Uniswap, ở một mức độ nào đó, cũng đang hướng tới sự cân bằng này.

Vào ngày đề xuất được công bố, UNI đã chứng kiến mức tăng ngắn hạn gần 8% trước khi giảm trở lại. Thị trường rõ ràng đã có kỳ vọng tích cực về việc tuân thủ và cải cách doanh thu. Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử cho thấy UNI vẫn ở mức thấp:

Dữ liệu on-chain cho thấy Uniswap vẫn duy trì vị trí dẫn đầu trong số các sàn giao dịch phi tập trung trên nhiều mạng lưới, bao gồm Ethereum, Polygon, Arbitrum và Optimism, với khối lượng giao dịch hàng tháng ổn định trong khoảng từ 30 đến 50 tỷ đô la. Tuy nhiên, tỷ lệ nắm bắt giá trị thấp của doanh thu giao thức vẫn là một nút thắt định giá dài hạn đối với UNI.

Triển vọng: Tuân thủ hay tái thiết quyền lực?

Nếu cuộc bỏ phiếu sơ bộ vào ngày 18 tháng 8 được thông qua, Uniswap DAO sẽ trở thành một trong những tổ chức phi tập trung quy mô lớn đầu tiên áp dụng kiến trúc DUNA. Điều này không chỉ có thể trở thành một cột mốc trong việc tuân thủ quy định của ngành mà còn thay đổi logic nắm giữ giá trị của UNI.

Nhưng cơ hội và rủi ro luôn tồn tại:

Đối với các nhà đầu tư, đề xuất của DUNI không chỉ là một cuộc tái cấu trúc quản trị; nó còn là một thử nghiệm trong ngành về cách thức DAO trưởng thành. Kết quả của nó sẽ tác động không chỉ đến tương lai của Uniswap mà còn đến toàn bộ ngành DeFi, thể hiện sự cân bằng giữa tuân thủ và phi tập trung.